Хууль сахиулахуйн удирдлага
type: channel
description: "Хууль сахиулахуйн удирдлага" сэтгүүл нь хууль сахиулах байгууллагуудын үйл ажиллагааг дэмжих, эрдэмтэн судлаачид болон практик ажилтнуудын мэдлэг, туршлагыг хуваалцахад зориулагдсан мэргэжлийн сэтгүүл юм. Энэхүү сэтгүүл нь хууль сахиулахуйн салбарын онол, практик, бодлого төлөвлөлт, шинэ хандлага, тулгарч буй асуудлуудыг гүнзгийрүүлэн судалж, нийтэд хүргэх зорилготой. Гол зорилго, чиглэл: - Хууль сахиулахуйн салбарт тулгарч буй сорилтуудыг онол, практикийн хувьд дүн шинжилгээ хийх. - Эрдэмтэн судлаачдын шинэлэг судалгааны үр дүнг түгээн дэлгэрүүлэх. - Хууль сахиулахуйн удирдлага, зохион байгуулалтын шилдэг арга барил, инновацийг танилцуулах. - Хууль сахиулах байгууллагуудын хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн бодлогын зөвлөмж гаргах.
publisher: University of Internal Affairs
language: en
publication name: Хууль сахиулахуйн удирдлага
issn: 2959-7501
items: УЛААНБААТАР ХОТЫН ШУУРХАЙ УДИРДЛАГА, ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ТӨВ ОНӨТҮГ-Т ISO9001:2015 СТАНДАРТЫГ НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ
items: ЭДИЙН ЗАСГИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ БА ХӨДӨӨ АЖ АХУЙН САЛБАРЫН ХООРОНДЫН ХАМААРАЛ
items: ХАРИЛЦАН АЖИЛЛАГААНЫ ОНОЛ, АРГА ЗҮЙН ЗАРИМ АСУУДЛУУД
items: “НИЙТТЭЙ ТУСТАЙ АЖИЛ ХИЙЛГЭХ ЯЛЫН ХЭРЭГЖИЛТ, АНХААРАХ АСУУДАЛ”
items: ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙГ БУУРУУЛАХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ЧИГ ХАНДЛАГА
items: МОНГОЛ УЛСЫН ДОТООД АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, ТУЛГАМДАЖ БУЙ ЗАРИМ АСУУДАЛ
items: “ЦАГДААГИЙН СТРАТЕГИ” СУРГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨРИЙН ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГЫГ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ.
items: ХОРИХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧИЙН ИМИЖИЙГ БИЙ БОЛГОХ НЬ
items: ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛЫГ БУУРУУЛАХАД ЧИГЛЭСЭН ЗАРИМ УЛСЫН ТУРШЛАГА
items: ГАЛ ТҮЙМЭР УНТРААХ, АВРАХ АНГИЙН БАЙРШЛЫН ТӨЛӨВЛӨЛТӨД ХИЙСЭН ШИНЖИЛГЭЭ
items: ТЕХНИКИЙН ХАНГАЛТ
items: МЭРГЭН БУУДАГЧИЙН ГАРАЛ ҮҮСЭЛ НЬ ОНЦЛОГ ШИНЖ ЧАНАР
items: ХҮНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ЗАРИМ АСУУДАЛ
items: ХҮҮХДИЙН ЭРХ БА АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ
items: ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГБОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
items: ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД ТУСГАЙ ТОМИЛГООТ БҮЛГИЙН ОРОЛЦОО, БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АЖИЛЛАГАА
items: ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ЦЭРГИЙН ГЭРЭЭТ АЛБА ХААГЧДЫН СУРГАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
items: MAIN ISSUES OF LAW ENFORCEMENT EDUCATION ANDSWOT ANALYSIS
items: ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ АШИГЛАХ БОЛОМЖ
items: ШИНЭ СЭРГЭЛТИЙН БОДЛОГЫН ХҮРЭЭНД ХИЛИЙН БООМТЫН ХӨГЖЛИЙН ТӨЛӨВ
items: АНУ-ЫН ТАРИФЫН ТАТВАР НЬ МОНГОЛ УЛСЫН ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛД ХИЙСЭН СУДАЛГАА
items: ЦЭРГИЙН МЭРГЭЖЛИЙН СУРГАЛТ БЭЛТГЭЛИЙН ТОГТОЛЦООНЫ ӨӨРЧЛӨЛТ ШИНЭЧЛЭЛИЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ
items: МОНГОЛ УЛСТАЙ ИЖИЛ ТӨСТЭЙ НӨХЦӨЛ БҮХИЙ УЛС ОРНУУДЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТЫН ТОГТОЛЦОО, ОНЦЛОГ
items: "ЦЭРГИЙН АЛБА ХААГЧДЫН НАСАН ТУРШИЙН БОЛОВСРОЛ: МОНГОЛ УЛСЫН БОДЛОГО, ХЭРЭГЖИЛТ, ОЛОН УЛСЫН ТУРШЛАГА"
items: СУРГАЛТЫН ЗОРИЛГЫГ СУРАЛЦАГЧДАД ЗӨВ ОЙЛГУУЛАХЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ
items: ХИЛИЙН БООМТЫН ДЭД БҮТЭЦ, ТӨХӨӨРӨМЖЛӨЛИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
items: ГАЗРЫН ТОСНЫ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ АГУУЛАХ БОЛОН ШАТАХУУН ТҮГЭЭХ СТАНЦЫН ГАЛ ТҮЙМРИЙН АЮУЛЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА ЗҮЙ
items: ЦЭРГИЙН УДИРДЛАГЫН БАЙГУУЛЛАГА БОЛОХ ШТАБЫН АЖИЛ
items: ЦЭРГИЙГ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ, СЭТГЭЛ ЗҮЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ

УЛААНБААТАР ХОТЫН ШУУРХАЙ УДИРДЛАГА, ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ТӨВ ОНӨТҮГ-Т ISO9001:2015 СТАНДАРТЫГ НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ
type: item
description: Энэхүү судалгааны ажил нь Улаанбаатар хотын Шуурхай удирдлага, зохицуулалтын төв (ШУЗТ)-д ISO 9001:2015 чанарын менежментийн тогтолцоог нэвтрүүлэх бодит хэрэгцээ, нөхцөл боломж, саад бэрхшээлүүдийг илрүүлж, үр нөлөө бүхий санал, шийдлийг дэвшүүлэх зорилготой юм. Судалгаанд чанарын удирдлагын онолын үндэс, олон улсын болон дотоодын хэрэгжилтийн туршлага, ШУЗТ-ийн бүтэц, эрх зүйн орчин, техник технологийн нөхцөл байдал, иргэдийн үнэлгээ зэрэг олон талт үзүүлэлтийг шинжилсэн. Олон улсын туршлагын хүрээнд Малайз, Япон, Сингапур, Эстони зэрэг орны төрийн байгууллагад ISO 9001:2015 стандартыг нэвтрүүлсэн байдал, үр нөлөө, бодлогын дэмжлэг, хэрэглэгчийн оролцооны хүчин зүйлийг харьцуулан судалсан болно. Судалгааны дүнд ШУЗТ нь энэхүү стандартыг хэрэгжүүлэх суурь нөхцөлтэй боловч эрх зүйн болон дотоод процессын хувьд тодорхой шинэчлэл, чадавхжуулалт шаардлагатайг тодорхойлсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: ISO 9001:2015
  topic: keywords
subject: чанарын удирдлага
  topic: keywords
subject: төрийн үйлчилгээ
  topic: keywords
subject: шуурхай удирдлага
  topic: keywords
subject: стандартын хэрэгжилт
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/v8n17y35

ЭДИЙН ЗАСГИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ БА ХӨДӨӨ АЖ АХУЙН САЛБАРЫН ХООРОНДЫН ХАМААРАЛ
type: item
description: Манай судалгааны гол зорилго нь тогтвортой орлого, нөөцийн менежментийг хангах замаар эдийн засгийн аюулгүй байдал нь хөдөө аж ахуйн аж ахуйн нэгжүүдийн өрсөлдөх чадварыг хэрхэн нэмэгдүүлж, улмаар салбарын эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг дэмжихэд оршино. Эдийн засгийн аюулгүй байдал нь бизнесийг эрсдэлээс хамгаалах, нэр хүндийг нэмэгдүүлэх, инновацыг дэмжих, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах, тогтвортой үйл ажиллагааг дэмжих замаар хөдөө аж ахуйн хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Хөдөө аж ахуйн салбар нь зах зээлийн эрэлтийн хэлбэлзэл, үйл ажиллагааны зардал өсөх зэрэг сорилтуудтай тулгардаг бөгөөд энэ нь тэсвэрлэх чадварыг сайжруулахын тулд дэд бүтэц, технологи, хүний ​​капиталд стратегийн хөрөнгө оруулалт шаарддаг. Хөдөө аж ахуйн аж ахуйн нэгжүүд эдийн засгийн аюулгүй байдлыг чухалчилснаар өрсөлдөх чадвараа дээшлүүлж, хөдөө орон нутгийн эдийн засгийн тогтвортой байдал, өсөлтөд хувь нэмэр оруулах боломжтой
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА
  topic: category
subject: эдийн засгийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: хөдөө аж ахуйн салбар
  topic: keywords
subject: тогтвортой байдал
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/k6xy3y21

ХАРИЛЦАН АЖИЛЛАГААНЫ ОНОЛ, АРГА ЗҮЙН ЗАРИМ АСУУДЛУУД
type: item
description: Байлдааны ажиллагааны үр дүнг дээшлүүлэх хамгийн оновчтой хэлбэрийн нэг нь тактикийн түвшингээс эхлээд стратегийн түвшинг хүртэлх бүх л цэргийн хүчний харилцан ажиллагаа болоод байна
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: харилцан ажиллагаа
  topic: keywords
subject: цэргийн байгуулалт
  topic: keywords
subject: тактик
  topic: keywords
subject: стратеги
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/91g0h530

“НИЙТТЭЙ ТУСТАЙ АЖИЛ ХИЙЛГЭХ ЯЛЫН ХЭРЭГЖИЛТ, АНХААРАХ АСУУДАЛ”
type: item
description: Уг өгүүлэлд эрүүгийн хариуцлага болон хорихоос өөр төрлийн ялын төрлүүдийг хэрэглэх боломж, гадаад орнуудын хууль эрх зүйн зохицуулалт, хууль сахиулах үйл ажиллагаанд үзүүлэх нөлөөлөл, тулгамдаж буй асуудлуудыг судлан үзэж, цаашид анхаарах чиглэлүүдийн талаар судлаачийн санал дүгнэлтийг дэвшүүлсэн болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: хорихоос өөр төрлийн ял
  topic: keywords
subject: эрхзүйн зохицуулалт
  topic: keywords
subject: нийтэд тустай ажил хийлгэх ялын чиг хандлага
  topic: keywords
subject: хууль сахиулах үйл ажиллагаа
  topic: keywords
subject: анхаарах асуудал
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/wy9fhx40

ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛИЙГ БУУРУУЛАХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ ЧИГ ХАНДЛАГА
type: item
description: Гамшгаас хамгаалах арга хэмжээний салшгүй хэсэг болох эрсдэлийн удирдлагын чиг хандлага Монгол улсад болон олон улсад хэрхэн хувьсан өөрчлөгдөж буй талаар, эрсдэлийг бууруулах нь зөвхөн төрийн захиргааны болон онцгой байдлын байгууллагын үүрэг бус иргэд, олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх талаар олон улсын гамшгаас хамгаалах асуудал хариуцсан сайд нарын хурлаар шийдвэр гарган оролцсон улс орнууд дор бүрнээ хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө боловсруулан ажиллаж байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: гамшгаас хамгаалах
  topic: keywords
subject: гамшгийн эрсдэл
  topic: keywords
subject: гамшгийн эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагаа
  topic: keywords
subject: эрсдэлийг бууруулах үйл ажиллагаа
  topic: keywords
subject: үйл ажиллагааны хүрээ
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/s7caqm83

МОНГОЛ УЛСЫН ДОТООД АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ, ТУЛГАМДАЖ БУЙ ЗАРИМ АСУУДАЛ
type: item
description: Улс орны дотоод хэрэг нь засаглал, эдийн засаг, нийгмийн эв нэгдлийн тулгуур суурийг бүрдүүлдэг. Улс орны дотоод асуудлуудыг зохицуулах арга барил, тухайлбал улс төрийн тогтвортой байдал, эдийн засгийн бодлого, нийгмийн халамж болон хууль сахиулах ажиллагаа зэрэг нь үндэсний аюулгүй байдалд гүнзгий нөлөөлдөг. Эдгээр хоорондоо нягт холбоотой хоёр салбарыг шинжлэх нь дотоод хандлага улс орны аюулгүй байдлыг хэрхэн бэхжүүлж эсвэл сулруулж болохыг илтгэдэг. Улс төрийн тогтвортой байдал Тогтвортой удирдлага нь үндэсний аюулгүй байдлын тулгуур юм. Улс төрийн тогтворгүй байдал, авлига нь хэт даврагч бүлэг, гэмт хэргийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Ардчилал ба дэг журмыг тэнцвэржүүлэх нь чухал. Эдийн засгийн тогтвортой байдал нь ажилгүйдэл, тэгш бус байдал нь нийгмийн эмх замбараагүй байдал, гэмт хэргийг нэмэгдүүлдэг. Ажлын байрыг дэмжих, хүртээмжтэй өсөлтөд чиглэсэн бодлого нь эдгээр эрсдэлийг багасгадаг. Шашны асуудал нь нийгмийг нэгтгэх чадавхтай ч улс төржвөл зөрчил үүсгэж болзошгүй. Шашны эрх чөлөөг хүндэтгэх, харилцан ойлголцлыг дэмжих нь эв нэгдлийг бэхжүүлдэг. Боловсрол нь эдийн засгийн өсөлт, шүүмжлэлт сэтгэлгээг хөгжүүлж, тогтвортой байдлыг хангадаг. Чанартай боловсрол нь нийгмийн эв нэгдлийг бэхжүүлдэг. Тархины шилжилт хөгжингүй орнуудад ашигтай ч бусад улсад эдийн засаг, нийгмийн хямрал үүсгэдэг. Орон нутгийн чадварыг хадгалж, хөгжүүлэх бодлого шаардлагатай. Эдгээр нь улс орны аюулгүй байдлыг хангах шууд бус хүчин зүйлүүд боловч урт хугацаанд онцгой чухал үүрэгтэй.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА
  topic: category
subject: аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: тархи гоожих
  topic: keywords
subject: хүн амзүй
  topic: keywords
subject: үндэсний эв нэгдэл
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/t3ve4752

“ЦАГДААГИЙН СТРАТЕГИ” СУРГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨРИЙН ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГЫГ ТОДОРХОЙЛОХ НЬ.
type: item
description: Энэхүү нийтлэлээр цагдаагийн удирдах ажилтныг бэлтгэх хэрэгцээ шаардлагыг тодорхойлох, цагдаагийн байгууллагын хуулиар хүлээсэн чиг үүргийн мэргэжлийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх чадвар бүхий удирдах ажилтныг бэлтгэх, “Цагдаагийн стратеги” сургалтын хөтөлбөрийг шинэчлэн боловсруулах үндсийг тодорхойлон гаргахыг зорилоо.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ЦАГДААГИЙН УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: цагдаагийн удирдах ажилтан
  topic: keywords
subject: удирдах ур чадвар
  topic: keywords
subject: сургалтын хэрэгцээ шаардлага
  topic: keywords
subject: удирдах ажилтны сургалт
  topic: keywords
subject: цагдаагийн албаны сургалт
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/9j67ch46

ХОРИХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧИЙН ИМИЖИЙГ БИЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: Илтгэлд имижийг ойлгох, хөгжүүлэх онолын хандлагад дүн шинжилгээ хийсэн. Хорих байгууллагын алба хаагчийн эерэг имижийг бүрдүүлэхэд учирч байгаа бэрхшээлийн талаар дурдсан. Мөн ял эдлүүлэх байгууллагын алба хаагчийн эерэг имижийг бүрдүүлэх, бэхжүүлэхэд Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургуулийн гүйцэтгэх үүргийн талаар судалсан.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: эерэг имиж
  topic: keywords
subject: ял эдлүүлэх байгууллага
  topic: keywords
subject: хувь хүний шинж чанар
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/yfm5qv26

ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛЫГ БУУРУУЛАХАД ЧИГЛЭСЭН ЗАРИМ УЛСЫН ТУРШЛАГА
type: item
description: Монгол Улсын авто замын сүлжээний нийт урт 111,916.7 км байдаг бөгөөд үүнээс олон улс, улсын чанартай 14,921.3 км авто зам, орон нутгийн чанартай 96,040 км авто зам, тусгай зориулалтын 955.8 км авто зам байна. 2023 онд 21 аймаг, 104 сум хатуу хучилттай авто замаар нийслэлтэй холбогдсон. ОХУ, БНХАУ-тай хиллэдэг 7 боомт хатуу хучилттай авто замаар холбогдсон байна. Автозамын сүлжээ хөгжиж байгаа өнөөгийн үед зам, зам орчны нөхцөл байдлаас шалтгаалан гарсан зам тээврийн осол хэрэг, замын хөдөлгөөний аюулгүй байдалд хэрхэн нөлөөлж буйг статистик тоо баримтаас судлан авч үзвэл манай улсад 2020-2024 оны сүүлийн 5 жилийн байдлаар 118908 зам тээврийн осол бүртгэгдсэний 0.5% нь зам замын нөхцөл байдлаас шалтгаалан гарсан гэж үзсэн байна. Гэтэл авто замын сүлжээ өндөр хөгжсөн Их Британи, Франц зэрэг орнуудад замын нөхцлөөс шалтгаалж гарсан зам тээврийн осол, хэрэг нь бүх осол хэргийн 28-30%-ийг, Оросын холбооны улсад 3 осол тутмын нэг нь зам орчин муу байснаас шалтгаалан гарсан гэж үзэж зам тээврийн осол, хэргийн хохиролыг тухайн зам хариуцдаг аж ахуйн нэгж байгууллагаар бүрэн хариуцуулдаг байна. Иймээс энэ чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжийн хариуцлага маш өндөр байдаг байна. Энэхүү судалгаагаар Монгол Улсын автозамын нөхцөл байдлыг АНУ-ын хөдөө орон нутгийн автозамтай харицуулан судалж тус улсын авто замд гарсан зам тээврийн ослыг 46 хувиар бууруулж чадсан туршлагыг өөрийн орны хөрсөн дээр буулгах зорилгийг дэвшүүлэв. Ингэснээр манай улсын хөдөө орон нутгийн эсрэг хөдөлгөөнтэй 2 эгнээтэй автозамд мөргөлдөх, онхолдох хэлбэрээр гарч байгаа зам тээврийн ослыг 46 хүртэлх хувиар бууруулах боломжтой байгааг харуулахыг зорилоо.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: зам тээврийн осол
  topic: keywords
subject: зөрчил
  topic: keywords
subject: улсын чанартай автозам
  topic: keywords
subject: хар цэг
  topic: keywords
subject: зам тээврийн ослын шалтгаан
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/qpy1b533

ГАЛ ТҮЙМЭР УНТРААХ, АВРАХ АНГИЙН БАЙРШЛЫН ТӨЛӨВЛӨЛТӨД ХИЙСЭН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Гал түймэртэй тэмцэх нэгж нь объектын болон ой, хээрийн гал түймэртэй тэмцэх үйл ажиллагааг гал түймэр унтраах дүрмийн хүрээнд зохион байгуулна. Гал түймэртэй тэмцэх нэгж нь дараах төрөлтэй байна: - Гал түймэр унтраах аврах анги; - Гал түймэртэй тэмцэх гэрээт анги; - Гал түймэртэй тэмцэх хэсэг; - Гал түймэртэй тэмцэх сайн дурын хэсэг. Гал түймэр унтраах аврах ангийг улсын төсвөөс, гал түймэртэй тэмцэх гэрээт ангийг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай байгуулсан гэрээний үндсэн дээр улсын төсвөөс, гал түймэртэй тэмцэх хэсгийг тухайн иргэн, байгууллага, гал түймэртэй тэмцэх сайн дурын хэсгийг тухайн орон нутгийн төсвөөс тус тус санхүүжүүлнэ. 1922 оноос хойш МУ-ын ЗГ-ын тогтоолоор одоог хүртэл нийтдээ 70 гаруй гал түймэр унтраах, аврах анги үйл ажиллагаагаа явуулж цаашдаа ч нэмэгдэх хандлагатай байна. МУ-ын хэмжээнд тохиолдож байгаа гамшиг ослын тоо үзүүлэлтээс хархад 80 гаруй хувь нь гал түймрийн аюулт үзэгдэл эзлэж байна. Дээрх сэдвийн хүрээнд тоон ба чанар, swot шинжилгээ судалгааны арга ашиглан гамшгаас хамгаалах тухай хууль, галын аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомж, дүрэм, журам, стандартууд болон бодлогын баримт бичигтэй уяалдуулан гал түймэр унтраах, аврах ангийн байршлын төлөвлөлтийн онол арга зүйн асуудлуудыг судалж, өнөөгийн байдалд шинжилгээ хийнэ үзэхэд энэ сэдвийг цаашид дэлгэрүүлэн судлах зайлшгүй шаардлага гарч байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ОНЦГОЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: гал түймэр
  topic: keywords
subject: унтраах
  topic: keywords
subject: аврах анги
  topic: keywords
subject: байршил
  topic: keywords
subject: төлөвлөлт
  topic: keywords
subject: эрсдэл
  topic: keywords
subject: баримт бичиг
  topic: keywords
creator: Саруулсайхан
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/nh71dw63

ТЕХНИКИЙН ХАНГАЛТ
type: item
description: Төрийн цэргийн байгууллагууд, тусгай болон хууль сахиулах чиг үүрэг бүхий байгууллагуудад үндэсний аюулгүй байдлыг хангахад шаардлагатай цэрэг техникийн дэмжлэг үзүүлэх, үйл ажиллагааны тасалдалыг арилгах зорилгоор цэрэг иргэний харилцаан дээр тулгуурласан цэрэг аж үйлдвэрийн цогцолборын үйл ажиллагаа болон гадаад улсуудтай хийх цэрэг техникийн хамтын ажиллагааr өргөжүүлэн тэлж, улмаар цэрэг техникийн салбарт экспорт, импортын зохистой харьцааг хангах боломжийг бүрдүүлэх.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: цэргийн техник
  topic: keywords
subject: галт зэвсэг
  topic: keywords
subject: галт хэрэгсэл
  topic: keywords
subject: материал хэрэгсэл м
  topic: keywords
subject: хилийн цэргийн хангалт
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/d593tt34

МЭРГЭН БУУДАГЧИЙН ГАРАЛ ҮҮСЭЛ НЬ ОНЦЛОГ ШИНЖ ЧАНАР
type: item
description: Эртний дайны үеэс улбаатай мэргэн буудах урлаг олон зууны турш улам төгөлдөржсөн. Мэргэн буудагч гэдэг нь далд байрлалаас бай руу довтлоход мэргэшсэн, ихэвчлэн нарийн винтов ашиглаж, дайсны амин чухал хэсгүүдийг онилдог өндөр бэлтгэгдсэн мэргэн бууч гэж тодорхойлдог. Мэргэн буудагчийн ажил нь маш нарийн төвөгтэй бөгөөд бие бялдар, оюун ухаан, техникийн ур чадварыг хослуулсан байдаг. Энэхүү нийтлэл нь мэргэн буудагч хэрхэн ажилладаг талаар тайлбарласан дүн шинжилгээ хийх зорилготой бөгөөд тэдгээрийн арга, техникийн гол талуудыг тодруулж, лавлагаа, ишлэлээр баталгаажуулсан болно. Мэргэн буудагчийн ажлын үндсэн талуудын нэг бол нуугдмал, илрээгүй байх чадвар юм.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: мэргэн
  topic: keywords
subject: буудагч
  topic: keywords
subject: мэргэн буудагч
  topic: keywords
subject: дайн
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/fca7rs06

ХҮНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ЗАРИМ АСУУДАЛ
type: item
description: Монгол Улсын хүнсний аюулгүй байдлын бодлого, эрх зүйн орчин нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хоёрдугаар бүлгийн 16 дугаар зүйлийн 1 дэх заалт “амьд явах эрхтэй...”, “Эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах... эрхтэй” гэсэн суурь зарчим, Монгол Улсын нэгдэн орсон “Хүний эрхийн түгээмэл тунхаг”, Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал, Төрөөс хүнс, хөдөө аж ахуйн талаар баримтлах бодлого, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, Органик хүнсний тухай, Баяжуулсан хүнсний тухай, Нялх балчир хүүхдийн хүнсний тухай болон холбогдох бусад хууль, тогтоомж, дүрэм, журам, хүнсний чиглэлийн үйл ажиллагаа, салбарын харилцааг зохицуулж буй эрх зүйн актуудаас бүрдэж байна. Тус өгүүллээр хүний аюулгүй байдлын анхдагч нөхцөл болох хуурамч хүнсний бүтээгдэхүүний тухай ойлголт болон, залилан мэхэлж хуурамч хүнсний бүтээгдэхүүнийг хүнсний сүлжээнд нэвтрүүлэх үйлдлийн эрх зүйн зохицуулалт болон хуурамч хүнсний бүтээгдэхүүнийг олж илрүүлэх, таслан зогсоох боломжийн талаар судаллаа.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: хүнсний аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: хуурамч хүнс
  topic: keywords
subject: хүний эрх
  topic: keywords
subject: эрүүл мэнд
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/fcc31p69

ХҮҮХДИЙН ЭРХ БА АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ
type: item
description: Монгол Улс дахь хүүхдийн эрх, аюулгүй байдал болоод цаашид авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаар тус өгүүллээр хөндөхийг зорилоо. Улс орон болгон хүүхэд хамгааллын бодлогодоо онцгой анхаарч хүүхдийг хүчирхийлэл, дарамт, мөлжлөг, үл хайхрах байдалд өртөх эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах эрх зүйн үндэс, менежментийг боловсронгуй болгоход онцгой анхаардаг байна. Мөн хүүхдийн эрхийг зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлагыг чангатгасан, эрх нь зөрчигдсөн хүүхдэд шаардлагатай үйлчилгээ үзүүлэх арга, зохицуулалт, мөн цаашлаад хүүхдийн эсрэг гэмт явдлыг хэрхэн бууруулах ба хариуцлагын тогтолцоог нарийвчлан тодорхойлохыг зорисон байдаг. Манай улсын хувьд Хүүхдийн эрхийн тухай (2016), Хүүхэд хамгааллын тухай (2016), Гэр бүлийн тухай (1999), Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай (2016) хуулиудаар хүүхдийн эрхийн талаар болоод хүүхдийг эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийн талаар нарийвчлан зохицуулахыг зорисон. Гэвч нийгмийн хөгжил, дижитал шилжилт, хэт төвлөрөл, орчны бохирдол, хууль тогтоомжийн зарим оновчгүй байдал, ажилгүйдэл, ядуурал, гэр бүл салалт зэрэг олон шалтгаанаас хамаарч хүүхдэд аюул занал учирсаар байна. Үүнийг хэрхэн улс үндэстний онцлог, нийгэм болон технологийн хөгжлийн түвшнийг харгалзан боловсронгүй өгөөжтэй шийдэх зарим боломжуудыг авч үзлээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: хүүхэд хамгаалал
  topic: keywords
subject: аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: гэмт хэрэг
  topic: keywords
subject: бодлого зохицуулалт
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/h3626152

ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГБОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: Манай улс нь хилийн аюулгүй байдлаа хангах гадаад эрх зүйн орчныг НҮБ-ын бүрэн эрхт гишүүн болж хилийн аюулгүй байдлыг хангахтай холбогдсон гэрээ, коневцид нэгдэн орсоноор, Монгол Улс, ОХУ-ын хооронд, Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд байгуулсан Хилийн дэглэмийн гэрээг УИХ-аар соёрхон баталсанаар хэрэгжүүлж байна. Харин дотоод Хилийн аюулгүй байдлыг хангах эрх зүйн орчныг “Үндсэн хууль”, “Монгол Улсын хилийн тухай хууль”, “Монгол Улсын төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлого”, “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”, “Хил хамгаалалтын дүрэм”-ийг тус тус хэргэжүүлж байна. Түүнчлэн өнөөдрийн байдлаар хилийн дэглэмийн болон хилээр зорчигч, ачаа тээш, тээврийн хэрэгслийг харилцан нэвтрүүлэх, зорчих нөхцөл, боомтын асуудлаарх 50 гаруй Монгол Улсын Олон улсын гэрээ үйлчилж байна. Хилийн аюулгүй байдлын талаар Монгол Улсын хилийн тухай хуульд хуульчилсан нь төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлогыг хэрэгжүүлэх субъектуудыг тодорхой болгож, төрийн бусад байгууллагуудын бүрэн эрхийг хуваарилахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэх, тэдний хүчийг нэгтгэж хилийн аюулгүй байдлыг хангахад нэн чухал эрх зүйн үндэслэл болсон. Улсын хилийн аюулгүй байдлыг хангах тогтолцоог бүрдүүлэх явцад буй болсон өнөөгийн байдал, өөрчлөлтүүдтэй холбон авч үзэх нь зүйтэй гэж үзнэ. Нийгмийн хурдацтай хөгжлийг дагаад хилийн орон зайд өрнөж буй харилцааны бүх асуудлыг хуульчласан эрх зүйн баримт бичгээр шийдэх шаардлага зүй ёсоор урган гарч ирж байна. Өнөөдөр мөрдөгдөж байгаа эрх зүйн актуудад бага боловч дүн шинжилгээ хийж үзэхэд тулгуур ойлголтуудыг нэг мөр болгох, хилийн аюулгүй байдлын үндэслэлийг гаргах, Ерөнхийлөгч болон Засгийн газраас гаргаж буй баримт бичгүүдийг цэгцлэх, нэг мөр болгох, хуулийн заалтад нийцүүлэх асуудлууд байгаа нь харагдаж байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА
  topic: category
subject: Монгол Улсын хил
  topic: keywords
subject: хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: Улсын хилийн халдашгүй дархан байдал
  topic: keywords
subject: Оперативын урлаг
  topic: keywords
subject: Төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлого
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/p825r184

ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД ТУСГАЙ ТОМИЛГООТ БҮЛГИЙН ОРОЛЦОО, БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АЖИЛЛАГАА
type: item
description: Орчин үед улс орнуудын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах хүчин зүйлс улам бүр олон талт, нийлмэл шинжтэй болж, хил хамгаалалтын үүрэг, хариуцлага өргөжин тэлж байна. Хил нь улс орны бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн халдашгүй байдлыг илтгэх гол элемент бөгөөд хилийн аюулгүй байдал алдагдах нь гадаад дотоод орчны тогтвортой байдалд шууд заналхийлж болох юм. Сүүлийн жилүүдэд хил дамнасан зохион байгуулалттай гэмт хэрэг, хүн худалдаалах, хууль бус цагаачлал, зэвсэг, хар тамхины наймаа зэрэг хилийн орчинд гарч буй эрсдэлт хүчин зүйлс нэмэгдэж, тэдгээрт хурдан, шуурхай, мэргэжлийн хариу үйлдэл үзүүлэх шаардлага бий болсон. Энэхүү нөхцөл байдал нь тусгай зориулалтын, өндөр мэргэшсэн байлдааны чадавхтай нэгжийн – өөрөөр хэлбэл тусгай томилгоот бүлгийн (ТТБ) оролцоог нэмэгдүүлэх, тэдний тактик ажиллагааны зохион байгуулалт, бэлтгэл сургуулилтыг боловсронгуй болгох шаардлагыг тулгамдуулж байна. ТТБ нь хүнд нөхцөлд, богино хугацаанд шийдвэртэй, шуурхай ажиллагаа явуулах чадвараараа хил хамгаалалтын нэгжүүд дотроос онцгой байр суурь эзэлдэг. Гэсэн хэдий ч тэдний үүргийн хэрэгжилт, үйл ажиллагааны уялдаа холбоо, техник хэрэгслийн хангалт, хууль эрх зүйн зохицуулалт зэрэг олон талт асуудлууд онол, практикийн түвшинд гүнзгийрүүлэн судлах шаардлагатай хэвээр байна. Иймд энэхүү өгүүлэл нь хилийн аюулгүй байдлыг хангах үйл хэрэгт тусгай томилгоот бүлгийн гүйцэтгэж буй үүргийн онцлог, тэдгээрийн үйл ажиллагааг хэрхэн боловсронгуй болгож болох талаар онолын болон практик үндэслэл бүхий дүн шинжилгээ хийж, тулгамдаж буй асуудлыг тодорхойлж, шийдвэрлэх арга замыг дэвшүүлэх зорилготой юм.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА
  topic: category
subject: Хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: томилгоот бүлэг
  topic: keywords
subject: тусгай томилгоот бүлэг
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/hemg4n26

ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ЦЭРГИЙН ГЭРЭЭТ АЛБА ХААГЧДЫН СУРГАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: Цэргийн гэрээт алба хаагчдын сургалтын чанар төдийлөн үр дүнд хүрэхгүй байгаагийн нэг гол шалтгаан нь сургалт зохион байгуулахад ноогдох цаг, орчин хангалтгүй, алба хаагчид мэргэшээгүй, энэ алба нь бахархах, бусдаас ялгарах гоц зүйлгүй зэрэг нь албандаа сэтгэлээсээ хандахгүй урсгалаараа байдалтай явж байгаад байна
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: улсын хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: цэргийн гэрээт алба
  topic: keywords
subject: хилийн алба
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/tb8h5w80

MAIN ISSUES OF LAW ENFORCEMENT EDUCATION ANDSWOT ANALYSIS
type: item
description: It has been a long time since Mongolia affirmed the goal of to create a humane, civil, and democratic society in our Constitution, and during this period, it has been making major changes and reforms in the fields of society, politics, economy, law enforcement, and security. Among them, the law enforcement sector, law enforcement activities, and the legal status of law enforcement officers have been formulated and developed by the laws of the sector, and at the same time, the issue of law enforcement education, which is an independent branch of the law enforcement system, has also become a very important topic for attention. In this research article, we have determined the current situation of law enforcement education, strengths, weaknesses, opportunities, and threats based on the opinions and interviews of industry experts and academics. An analysis of the law enforcement education environment was carried out using the "analytical hierarchy process", which is a method of summarizing the priority effect on the group results. Based on the evaluation matrix, the influence of each factor in the industry is expressed numerically, and the priority indicator is marked as PV (priority vector). The current and future situation was evaluated using the SWOT matrix using the priority vector of factor influence. Thus, as a result of carefully determining the external and internal factors and evaluating them with quantitative criteria, the proposal for determining the goals, objectives, and implementation strategies of the sector is reflected in the article.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: law enforcement education
  topic: keywords
subject: education system
  topic: keywords
subject: evaluation
  topic: keywords
subject: innovation
  topic: keywords
subject: opportunities
  topic: keywords
subject: risks
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/vjav3m22

ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ АШИГЛАХ БОЛОМЖ
type: item
description: Хүмүүс бид 21 дүгээр зууныг хүн төрөлхтөний жинхэнэ эв найрамдлын зуун болно гэсэн өөдрөг үзлээр шинэ мянганыг угтсан билээ. 21 дүгээр зуун эхлээд эхний хэдэн жил өнгөрч байхад олон улсын стратегийн онолч, алдарт Колин Грей (Colin Gray) хэмээх англи профессор 21 дүгээр зууныг 20 дугаар зуунаас дутахгүй дайн, мөргөлдөөний эрин үе болно гэж таамагласан байдаг. Учир нь хямрал, зөрчлийн мөн чанарыг тодорхойлдог “улс төрийн холбоо хамаарал” өнгөрсөн зуунаас 21 дүгээр зуунд огтхон ч өөрчлөгдөөгүй тул судлаачид энэ зууныг өнгөрсөн зуунаас дутахгүй хямрал, мөргөлдөөний эрин үе болно гэж тодорхойлсон. (Чүньгынь, 2023) Профессор К.Грэй “хүчирхэг гүрнүүд”-ийн дайн дэгдээх магадлал өнөөг хүртэл оршсоор байгаа төдийгүй аль хэдийн тийм нөхцөл байдал үүсэж байна гэж үзсэн. (Gray, 2005). Шинэ мянган гарснаас хойшхо дэлхий дахинд гарсан томоохон зэвсэгт мөргөлдөөн, тухайлбал АНУ-ын оролцоотой өрнөсөн Ирак, Ливи, Афганистан, ОХУ болоод бусад бүс нутгийн тоглогчдын оролцсон Сирийн дайн, мөн өнөөдөр ч үргэлжилж буй ОХУ- Украйны зэвсэгт мөргөлдөөн, Израйль-Хамасын хурц хямарлаас харвал хойшдоо ч улс гүрнүүдийн хоорондох хямрал мөргөлдөөн нь зугтах боломжгүй бодит зүйл гэдгийг илтгэж байна. Өнөөдөр дэлхийн том гүрнүүдийн стратегийн өрсөлдөөн зөвхөн цэрэг-стратегийн хүчин чадлын сорилт бус, илүү өргөн хүрээний гео-экономик, технологийн өрсөлдөөн, хиймэл оюуны нэвтрэлт, судлаач эрдэмтэд, инновац ба хиймэл дагуулын тооны асуудал зэрэг бүхий талбарт өрнөж байна. Улс орнуудын хувьд үндэсний аюулгүй байдлын асуудал, энх тайвнаар зэрэгцэн оршихын төлөөх тэмцэл 21 дүгээр зуунд тэргүүн зэргийн асуудал болсон. Үүн дээр бүс нутгийн хэмжээний эдийн засгийн доройтол, ядуурал, хямрал, мөргөлдөөн, эдгээрээс үүдсэн хяналтгүй цагаачлал, олон улсын гэмт хэрэг газар авсан. Энэ мэтчилэн маш олон хүчин зүйлүүд олон улсын түвшинд байраа хадгалсаар, улс орнуудын аюулгүй байдалдаа санаа зовох бэрхшээлтэй асуудал нь болсоор байна. Иймээс дэлхийн хөгжингүй орнууд цэрэг-батлан хамгаалах салбараа бэхжүүлэх, улсын х…
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: Олон улсын хямрал
  topic: keywords
subject: стратегийн өрсөлдөөн
  topic: keywords
subject: хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: хиймэл оюун
  topic: keywords
subject: хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: технологи
  topic: keywords
subject: шинэчлэл
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/qany6y29

ШИНЭ СЭРГЭЛТИЙН БОДЛОГЫН ХҮРЭЭНД ХИЛИЙН БООМТЫН ХӨГЖЛИЙН ТӨЛӨВ
type: item
description: Монгол Улсын Засгийн газраас цар тахлын үеийн эдийн засгийг эрчимжүүлэх, эдийн засгийн тусгаар тогтнол, бие даасан байдлыг ханган бэхжүүлэх, “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого хэрэгжих суурь нөхцөлийг бүрдүүлэх, хөгжлийн хязгаарлагч хүчин зүйлийг цаг алдалгүй шийдвэрлэх зорилгоор Монгол Улсын Их Хурлын 2021 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдрийн 106 дугаар тогтоолоор “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ыг баталсан. “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ыг хэрэгжүүлснээр урт хугацаанд эдийн засгийн өсөлт дунджаар 6 хувьд хадгалагдаж, нэг хүнд ногдох үндэсний орлого 2 дахин нэмэгдэж, ажиллах хүчний оролцооны түвшин 65 хувьд хүрнэ. Боомтын хүчин чадлыг 1 дахин нэмэгдүүлнэ. “Шинэ сэргэлтийн бодлого”-ын хүрээнд төр-хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагчдын идэвхтэй түншлэлд тулгуурлан Монгол Улсын хөгжлийг хязгаарлаж буй зургаан багц асуудлыг шийдвэрлэх болсон. Үүнд, Боомтын сэргэлтийн талаар: “Боомтуудын хатуу, зөөлөн дэд бүтцийг хөгжүүлэн ачаа болон зорчигч нэвтрүүлэх хүчин чадлыг дээшлүүлж, экспортыг нэмэгдүүлнэ. Хилийн боомтуудыг төмөр зам болон хатуу хучилттай авто замаар үе шаттайгаар бүрэн холбон, тээвэр, логистикийн өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэн ачаа тээврийн урсгалыг сайжруулж, цаашид транзит улс болох суурь нөхцөлийг бүрдүүлнэ. Монгол Улсын агаарын зайн зохион байгуулалт, агаарын замын ашиглалтыг сайжруулан дамжин өнгөрөх агаарын хөлгийн тоог нэмэгдүүлж, агаарын тээврийн либералчлалыг үе шаттайгаар үргэлжлүүлэх замаар ачаа тээврийн зангилаа төвийг бий болгож, мөн аялал жуулчлалын салбарыг дэмжинэ. Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалд тулгуурлан эдийн засгийн чөлөөт бүс, хуурай боомтуудыг үе шаттайгаар байгуулах замаар худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлнэ” гэж тодорхойлсон. Дээрх 4 зорилтыг хэрэгжүүлснээр гол боомтуудын нэвтрүүлэх хүчин чадал, зам харилцааны дэд бүтцийг нэн тэргүүнд хөгжүүлж, хилийн боомтуудыг олон улсын тээвэр болон дамжин өнгөрөх тээвэр, дотоодын тээвэр, бүтээгдэхүүнээр төрөлжсөн агуулахын хадгалалт, терминалын үйлчилгээ зэрэг нэг цогц логистик…
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: Шинэ сэргэлтийн бодлого
  topic: keywords
subject: эдийн засгийн өсөлт
  topic: keywords
subject: чөлөөт бүс
  topic: keywords
subject: хилийн боомт
  topic: keywords
subject: тээвэр логистик
  topic: keywords
subject: агаарын зам, тээвэр
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/ev49dz23

АНУ-ЫН ТАРИФЫН ТАТВАР НЬ МОНГОЛ УЛСЫН ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛД ХИЙСЭН СУДАЛГАА
type: item
description: Орчин үед дэлхийн улс орнуудын эдийн засаг, худалдаа, геополитикийн бодлого харилцан уялдаатай болж, томоохон гүрнүүдийн эдийн засгийн бодлого нь жижиг, хөгжиж буй орнуудад шууд болон шууд бусаар нөлөөлж байна. Ялангуяа АНУ болон БНХАУ-ын хоорондын худалдааны зөрчил, тарифийн бодлого нь Монгол Улсын гадаад худалдаа, хил орчмын тээвэр ложистик, эдийн засгийн аюулгүй байдалд тодорхой эрсдэл дагуулж эхэлжээ. Монгол Улсын хилийн аюулгүй байдал нь зөвхөн цэргийн хамгаалалтаар хязгаарлагдахгүй бөгөөд эдийн засгийн тогтвортой байдал, гадаад худалдааны урсгал, хөрөнгө оруулалтын найдвартай байдал, хил дамнасан харилцаа зэрэг олон хүчин зүйлтэй нягт уялдаатай байна. Тиймээс энэхүү судалгааны ажлаар АНУ болон БНХАУ-ын тарифийн бодлого, худалдааны зөрчил нь Монгол Улсын хилийн аюулгүй байдалд хэрхэн нөлөөлж буйг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тодорхойлох зорилго тавьж байна. Судалгааны явцад "баримт бичгийн задлан шинжилгээний арга"-г ашиглан Монгол Улсын “Хилийн тухай хууль”, “Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”, эдийн засгийн бодлогын баримт бичгүүд, статистик тайлангууд болон олон улсын тарифийн бодлоготой холбоотой гэрээ, хэлэлцээрүүдийг агуулгын түвшинд судалж, уялдаа холбоо, нөлөөллийн шинж чанарыг тодорхойлно. Ингэснээр хилийн аюулгүй байдлыг хангахад гадаад худалдааны эрсдэл, тарифийн бодлогын нөлөөг үнэлэх онолын ба практикийн үндэслэлийг бүрдүүлж, цаашид баримтлах бодлогын чиглэлийг тодорхойлоход хувь нэмэр оруулах юм.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН УДИРДЛАГА
  topic: category
subject: хил
  topic: keywords
subject: хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: орчин
  topic: keywords
subject: гадаад орчин
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/km9pnx06

ЦЭРГИЙН МЭРГЭЖЛИЙН СУРГАЛТ БЭЛТГЭЛИЙН ТОГТОЛЦООНЫ ӨӨРЧЛӨЛТ ШИНЭЧЛЭЛИЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ
type: item
description: Цэргийн сургалтын тогтолцоо нь албан ба албан бус сургалтын нэгдэл бөгөөд цэргийн алба хаагчдын бие даан сурах, өөрийгөө хөгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлсэн сургалтын цогц үйл ажиллагаа юм.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: Цэрэг
  topic: keywords
subject: мэргэжлийн сургалт
  topic: keywords
subject: сургалт бэлтгэл
  topic: keywords
subject: сургалтын тогтолцоо
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/4jen0q90

МОНГОЛ УЛСТАЙ ИЖИЛ ТӨСТЭЙ НӨХЦӨЛ БҮХИЙ УЛС ОРНУУДЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТЫН ТОГТОЛЦОО, ОНЦЛОГ
type: item
description: Монгол Улстай газар нутаг, эдийн засгийн хувьд ижил төстэй нөхцөл бүхий улс орнуудын хил хамгаалалтын тогтолцоо, хил хамгаалалтын онцлог, хил хамгаалалтын арга тактикийн байдлыг өөрийн орны улсын хил хамгаалалтын нөхцөл байдалтай харьцуулан судлав.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: Хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: эдийн засаг
  topic: keywords
subject: цэрэг
  topic: keywords
subject: зэвсэг
  topic: keywords
subject: хүчин чадал
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/pzsffq90

"ЦЭРГИЙН АЛБА ХААГЧДЫН НАСАН ТУРШИЙН БОЛОВСРОЛ: МОНГОЛ УЛСЫН БОДЛОГО, ХЭРЭГЖИЛТ, ОЛОН УЛСЫН ТУРШЛАГА"
type: item
description: Цэргийн алба хаагчдын насан туршийн боловсрол нь улсын аюулгүй байдал, эдийн засгийн тогтвортой байдал, нийгмийн хөгжилд чухал ач холбогдолтой. Монгол Улс цэргийн алба хаагчдын боловсролыг дэмжих хэд хэдэн хууль, заалт баталсан ч, насан туршийн боловсролын системтэй, цогц хөтөлбөрүүдийн хэрэгжилт хангалтгүй байна. Цэргийн алба хаагчдын мэргэжлийн ур чадварыг тасралтгүй хөгжүүлэх, иргэний амьдралд шилжихэд шаардлагатай ур чадвар эзэмшүүлэх чиглэлээр Монгол Улсын хууль, эрх зүйн орчинд тодорхой зохицуулалт байгаагүй юм. Олон улсын туршлагаас Европ, АНУ, Япон, Сингапур зэрэг улс орнууд цэргийн алба хаагчдын насан туршийн боловсролыг дэмжихэд төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаа чухал үүрэгтэй байгааг харуулжээ. Тэд цэргийн ур чадвар болон иргэний амьдралд шилжихэд шаардлагатай ур чадварыг эзэмшүүлэхэд олон талт хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг. Монгол Улсад цэргийн алба хаагчдын насан туршийн боловсролын системийг өргөжүүлэх, цогц хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэх шаардлагатай бөгөөд энэ нь эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд чухал нөлөө үзүүлэх болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: УДИРДАХУЙН ОНОЛ
  topic: category
subject: боловсрол
  topic: keywords
subject: иргэн
  topic: keywords
subject: насан турш
  topic: keywords
subject: мэргэжлийн ур чадвар
  topic: keywords
subject: систем
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/aef5by21

СУРГАЛТЫН ЗОРИЛГЫГ СУРАЛЦАГЧДАД ЗӨВ ОЙЛГУУЛАХЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ
type: item
description: Сургалтын зорилгыг суралцагчдад зөв ойлгуулах нь хичээлийн үр дүнд шууд нөлөөлдөг. Зорилго нь хичээлийн агуулга, арга зүй, үнэлгээний логикийг уялдуулан тодорхойлдог бөгөөд суралцагчдын сурах хандлага, идэвх оролцоонд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Суралцагчдад зорилгыг ойлгуулаагүй тохиолдолд хичээл буруу ойлгогдож, үр дүнгүүд хумигдах эрсдэлтэй. Тухайлбал, шагайврын дасгал нь зөвхөн биеийн дасгал биш, харин буудлагын техник, төвлөрөл, байрлал тогтооход чухал ач холбогдолтой. Судалгааны үр дүнд, зорилгыг ойлгосон суралцагчдын анхаарал, төвлөрөл сайжирч, гүйцэтгэл нэмэгдсэн. Харин зорилгыг ойлгоогүй суралцагчид механик байдлаар дасгалыг гүйцэтгэж, үр дүн нь хязгаарлагдмал болсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: сургалт
  topic: keywords
subject: сургалтын арга
  topic: keywords
subject: ойлголт
  topic: keywords
subject: хичээлийн үр дүн
  topic: keywords
subject: төвлөрөл
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/m71jqq94

УЛААНБААТАР ХОТЫН ШУУРХАЙ УДИРДЛАГА, ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ТӨВ ОНӨТҮГ-Т ISO9001:2015 СТАНДАРТЫГ НЭВТРҮҮЛЭХ НЬ
type: item
description: Энэхүү судалгааны ажил нь Улаанбаатар хотын Шуурхай удирдлага, зохицуулалтын төв (ШУЗТ)-д ISO 9001:2015 чанарын менежментийн тогтолцоог нэвтрүүлэх бодит хэрэгцээ, нөхцөл боломж, саад бэрхшээлүүдийг илрүүлж, үр нөлөө бүхий санал, шийдлийг дэвшүүлэх зорилготой юм. Судалгаанд чанарын удирдлагын онолын үндэс, олон улсын болон дотоодын хэрэгжилтийн туршлага, ШУЗТ-ийн бүтэц, эрх зүйн орчин, техник технологийн нөхцөл байдал, иргэдийн үнэлгээ зэрэг олон талт үзүүлэлтийг шинжилсэн. Олон улсын туршлагын хүрээнд Малайз, Япон, Сингапур, Эстони зэрэг орны төрийн байгууллагад ISO 9001:2015 стандартыг нэвтрүүлсэн байдал, үр нөлөө, бодлогын дэмжлэг, хэрэглэгчийн оролцооны хүчин зүйлийг харьцуулан судалсан болно. Судалгааны дүнд ШУЗТ нь энэхүү стандартыг хэрэгжүүлэх суурь нөхцөлтэй боловч эрх зүйн болон дотоод процессын хувьд тодорхой шинэчлэл, чадавхжуулалт шаардлагатайг тодорхойлсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ISO 9001:2015
  topic: keywords
subject: чанарын удирдлага
  topic: keywords
subject: төрийн үйлчилгээ
  topic: keywords
subject: Шуурхай удирдлага
  topic: keywords
subject: стандартын хэрэгжилт
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/11da4b12

ХИЛИЙН БООМТЫН ДЭД БҮТЭЦ, ТӨХӨӨРӨМЖЛӨЛИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: <a title="ХИЛИЙН БООМТЫН ДЭД БҮТЭЦ, ТӨХӨӨРӨМЖЛӨЛИЙГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ" href="https://journal.uia.gov.mn/index.php/lem/Орчин үеийн дэвшилтэт техник, технологи, тэр дундаа хүний биометрийн өгөгдөлд суурилсан системийг хил хамгаалалтад нэвтрүүлэх нь манай улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах стратегийн чухал алхам юм. Эдгээр системүүдийг амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд олон улсын туршлага, хууль эрх зүйн орчны уялдаа, хүний нөөцийн чадавхыг цогц байдлаар хөгжүүлэх шаардлагатай байна.">Орчин үеийн дэвшилтэт техник, технологи, тэр дундаа хүний биометрийн өгөгдөлд суурилсан системийг хил хамгаалалтад нэвтрүүлэх нь манай улсын үндэсний аюулгүй байдлыг хангах стратегийн чухал алхам юм. Эдгээр системүүдийг амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд олон улсын туршлага, хууль эрх зүйн орчны уялдаа, хүний нөөцийн чадавхыг цогц байдлаар хөгжүүлэх шаардлагатай байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: ХИЛИЙН АЛБАНЫ УДИРДЛАГА, СТРАТЕГИ
  topic: category
subject: Хилийн аюулгүй байдал, Хилийн хяналт, Хүний биометр өгөгдөл
  topic: keywords
rights: Copyright (c) 2025 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-11-05
publication date: 2025-11-05
doi: 10.63570/mhcws996

ГАЗРЫН ТОСНЫ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ АГУУЛАХ БОЛОН ШАТАХУУН ТҮГЭЭХ СТАНЦЫН ГАЛ ТҮЙМРИЙН АЮУЛЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА ЗҮЙ
type: item
description: Монгол Улсын хүн амын төвлөрөл болон эдийн засгийн өсөлтийг дагаад гал түймрийн тоо, хохирлын хэмжээ жил бүр өсөн нэмэгдсээр байгаа энэ цаг үед гарч болох эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх арга замыг судлан тодорхойлохыг зорилоо.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Газрын тосны бүтээгдэхүүн
  topic: keywords
subject: шатахуун түгээх станц
  topic: keywords
subject: гал түймэр аюул
  topic: keywords
subject: эмзэг байдал
  topic: keywords
subject: эрсдэл
  topic: keywords
subject: үнэлгээ
  topic: keywords
creator: Соёлсайхан Я
rights: Copyright (c) 2024 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-03-10
publication date: 2025-03-10
starting page: 179
ending page: 186

ЦЭРГИЙН УДИРДЛАГЫН БАЙГУУЛЛАГА БОЛОХ ШТАБЫН АЖИЛ
type: item
description: Байлдаанд ялалт байгуулахад түүнийг зөв зохион байгуулах нь чухал бөгөөд үүнд захирагч, штабын ажиллагаа ихээхэн үүрэгтэй байдаг. Иймд захирагч, штабт шийдвэр гаргах аргазүйг эзэмших, байлдааны ажиллагааг оновчтой төлөвлөх, дээд штаб болон зэргэлдээх анги, салбаруудтайгаа харилцан ажиллагааг зөв зохион байгуулах шаардлага тавигддаг.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Байлдааныг зохион байгуулах
  topic: keywords
subject: Захирагч
  topic: keywords
subject: штаб
  topic: keywords
subject: шийдвэр гаргах
  topic: keywords
subject: төлөвлөх
  topic: keywords
subject: харилцан ажиллагаа
  topic: keywords
creator: Ариунболд Я
rights: Copyright (c) 2024 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-03-10
publication date: 2025-03-10
starting page: 57
ending page: 66

ЦЭРГИЙГ ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ, СЭТГЭЛ ЗҮЙН ЗАРИМ АСУУДАЛ
type: item
description: Эх орон, үндэс угсаагаа тэргүүн зэрэгт тавьж, түүнийг хайрлах, хамгаалах ухамсар санаачилгатай монгол хүнийг үе шаттайгаар төлөвшүүлэн бэлтгэх нь төрөөс боловсролоор дамжуулан ард иргэдээ соён гэгээрүүлэх үйл явц хэмээн ойлгож, энэхүү үйл хэргийг "Батлан хамгаалах боловсрол" гэсэн нэгдмэл тогтолцоогоор дамжуулан хэрэгжүүлэх боломжтой гэж үзэн батлан хамгаалах боловсролын сургах зүй болон сэтгэл зүйн үндсийг сурган хүмүүжүүлэх ухаан, цэргийн удирдахуйн ухаан, сэтгэл судлалын ухааны уулзвар зааг дээр судлан тодорхойлсныг өгүүлэлд товчлон авч үзэв.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Батлан хамгаалах боловсрол,
  topic: keywords
subject: цэргийн сэтгэл зүй
  topic: keywords
subject: батлан хамгаалах нэгдмэл тоголцоо
  topic: keywords
subject: цэргийн анги
  topic: keywords
subject: салбар
  topic: keywords
subject: цэргийн сургалт
  topic: keywords
creator: Ариунболд Я
rights: Copyright (c) 2024 Хууль сахиулахуйн удирдлага https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-03-10
publication date: 2025-03-10
starting page: 67
ending page: 73