Хил судлал
type: channel
description: Хил судлал онол, арга зүйн улирал тутмын сэтгүүл нь 1998 оноос тасралтгүй 99 дугаар эрхлэн гаргаж байна. Тус сэтгүүл нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах, улсын хил хамгаалалтыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй зохион байгуулж, удирдах үйл ажиллагаанд эрдмийн хувь нэмрээ оруулж байгаа эрдэмтэн, судлаач, багш, суралцагчдын эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, судалгааны үр дүн, тойм, бүтээлийн шүүмж, шинжлэх ухааны тайлбар, эх сурвалж, орчуулгын бүтээлийг хэвлэн нийтэлж, олон нийтэд хүргэдэг. Сэтгүүлийг Хил хамгаалах ерөнхий газар, хилийн цэргийн анги, салбаруудад түгээж, өдгөө хилчдийн ширээний ном болгон ашиглаж байна.
language: en
publication name: Хил судлал
items: Агуулга
items: ХҮНДЭТ ЧЕКИСТ, БЭЛТГЭЛ ДЭД ХУРАНДАА ШАГДАРЫН БӨНЖИН
items: НОЙРНЫ ДУТАГДАЛ БА СЭТГЭЦИЙН ЭРҮҮЛ МЭНД /эссэ/
items: АХЛАГЧ БҮРЭЛДЭХҮҮНИЙ ГЭР БҮЛ, НИЙГМИЙН ХАМГААЛЛЫН ТУЛГАМДСАН АСУУДАЛ БА ШИЙДЭЛ
items: МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛӨХ ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
items: МОНГОЛ ОРНЫ ХИЛ ОРЧМЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН БАЙГАЛ НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨНӨӨГИЙН ТӨЛӨВ БАЙДЛЫГ ТАНДАХ СУДАЛГАА”– НЫ АЖЛЫН ГОЛ АГУУЛГА
items: ГАДААД ЗАРИМ ОРНУУДЫН УЛСЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ТЕХНИК ТЕХНОЛОГИЙН ДЭВШИЛ АШИГЛАЖ БАЙГАА ТУРШЛАГА
items: ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ШИЛЭН КАБЕЛИЙН ДОХИОЛЛЫН СИСТЕМИЙН ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
items: ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ЭРХ ЗҮЙН ТОГТОЛЦОО, ИРГЭД, БАЙГУУЛЛАГЫН ОРОЛЦООНЫ ЗАРИМ АСУУДЛУУД
items: НОХОЙГ АЛБАНД АШИГЛАХ АСУУДАЛ БА ТУРШЛАГА
items: ПРОФАЙЛИНГ, ТҮҮНИЙГ ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ АЛБАНД БҮТЭЭЛЧЭЭР ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ НЬ
items: ХОЛБОО, МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖИЛ БА БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГЫН МЕНЕЖМЕНТ
items: ТЕХНОЛОГИЙН ФИЛОСОФИ
items: АХМАД ХИЛЧДИЙН ОЙН ДУРСАМЖ
items: ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГЫН ХОЛБООНЫ УДИРДЛАГА, ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
items: ДЭЛХИЙН УЛС ОРНУУДЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ГАРЧ БУЙ ӨӨРЧЛӨЛТ ШИНЭЧЛЭЛТ ТУРШЛАГА, СУРГАМЖ
items: ХИЛ ХАМГААЛАХ УРЛАГТ ХАНДАХ ОРЧИН ҮЕИЙН ХАНДЛАГА
items: ХИЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ТУХАЙ ОЙЛГОЛТ, ХИЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН БОЛОН ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА, ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД
items: С.БАЯРМАГНАЙ: БИ АМЬДРАЛДАА ХОЁР УДАА “НИССЭН” БАС БОЛООГҮЙ ЭЭ, Р.РАВЖИР СУДЛААЧТАЙ АЛМАС ХАЙСАН
items: АЛТАЙН ХЯЗГААР ЛУУ, АНГИЙН ОЙ ЗОРЬСОН АЯН ЗАМЫН ТЭМДЭГЛЭЛ - ДУРСАМЖ
items: АЖ БОГДЫН ХАРУУЛ - АЛТАЙН ОТРЯДЫН ТҮҮХТ 90 ЖИЛИЙН ОЙД ОН УДААН ДУРСАГДАХ ОЙН ДУРСАМЖ
items: ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД УДИРДАХ АЖИЛТНЫ МАНЛАЙЛЛЫН НӨЛӨӨЛЛИЙН СУДАЛГАА
items: ХИЛЧДИЙН НИЙГМИЙН БАТАЛГАА, АЖИЛЛАХ НӨХЦӨЛИЙГ САЙЖРУУЛАХ ЗАМААР ХИЛ ХАМГААЛАЛТЫН ҮР ДҮНГ ДЭЭШЛҮҮЛЭХ АРГА ЗАМ
items: ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧ НЭГ БҮРИЙН ТУСГАЙ ХЭРЭГСЭЛ ХЭРЭГЛЭХ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТАД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
items: РОЛЬ ИНЖЕНЕРНЫХ ЗАГРАЖДЕНИЙ В ОБЕСПЕЧЕНИИ БЕЗОПАСНОСТИ ГОСУДАРСТВЕННОЙ ГРАНИЦЫ
items: ПРОФАЙЛИНГ, ТҮҮНИЙГ ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ АЛБАНД ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ НЬ
items: УЛСЫН ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ТУСГАЙЛСАН ЧИГ ҮҮРЭГ БҮХИЙ БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ГҮЙЦЭТГЭХ ҮҮРЭГ
items: ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ШИНЭ АВТОМАШИНУУДЫН АШИГЛАЛТ, ЗАСВАР ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ АСУУДАЛ БА ШИЙДЭЛ
items: УЛСЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД НИСГЭГЧГҮЙ НИСЭХ ХЭРЭГСЭЛ (ДРОН)-ИЙГ АШИГЛАХ, ОЛОН УЛСЫН ТУРШЛАГА
items: ХИЛЧИН ОФИЦЕРУУДЫН УЯН ХАТАН ЧАНАР БА СЭТГЭЛ ХАНАМЖИЙН ХАМААРАЛ

Агуулга
type: item
description: Дугаарын товчоон
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 1
ending page: 4
doi: 10.63570/wdt0e771

ХҮНДЭТ ЧЕКИСТ, БЭЛТГЭЛ ДЭД ХУРАНДАА ШАГДАРЫН БӨНЖИН
type: item
description: Ш.Бөнжин Говь-Алтай аймгийн дунд сургуульд багшилж байгаад 1945 оны 6 дугаар сард цэргийн албанд татагдан ДЯЯ-ны харьяа Цэргийн нэгдсэн төв сургууль хуваарилагдан нэг жил сураад офицер болж, хэл бичгийн багш хийжээ. Уг сургууль нь 1951 оны 8 дугаар сард татан буугдахад газрын штабт томилогдон ажиллажээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
creator: Ж Өвгөнбүргэд
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 201
ending page: 203
doi: 10.63570/7tkvam57

НОЙРНЫ ДУТАГДАЛ БА СЭТГЭЦИЙН ЭРҮҮЛ МЭНД /эссэ/
type: item
description: “Хүн бол биологийн болон нийгмийн амьтан” хэмээн эртний Грекийн гүн ухаантан Аристотель номлосон байдаг. Хотжилт, даяаршилтын нөлөөгөөр хүн төрөлхтөн биологийн амьтан төрлөөсөө улам холдож, нийгмийн хэрэгцээг нэн тэргүүнд тавьдаг болсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Нойр
  topic: keywords
subject: сэтгэц
  topic: keywords
subject: эрүүл мэнд
  topic: keywords
creator: Г Мөрөн
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 195
ending page: 200
doi: 10.63570/4s6q0441

АХЛАГЧ БҮРЭЛДЭХҮҮНИЙ ГЭР БҮЛ, НИЙГМИЙН ХАМГААЛЛЫН ТУЛГАМДСАН АСУУДАЛ БА ШИЙДЭЛ
type: item
description: Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагчийн ивээл дор зохион байгуулсан “Ахлагчийн алба- Өнөө ба ирээдүй” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурлын шилдэг судалгааны ажил
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Нийгмийн баталгаа
  topic: keywords
subject: ахлагч
  topic: keywords
subject: хөтөлбөр
  topic: keywords
subject: шилжилт хөдөлгөөн
  topic: keywords
subject: сургууль
  topic: keywords
creator: Б Тулга
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 177
ending page: 194
doi: 10.63570/8234d704

МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД НӨЛӨӨЛӨХ ГАМШГИЙН ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
type: item
description: Үндэсний аюулгүй байдал нь улс орны тусгаар тогтнол, газар нутгийн бүрэн бүтэн байдал, иргэдийн амьдралын чанар, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангахад чиглэсэн. Гэвч байгалийн гамшиг, хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй осол, эдийн засаг, нийгмийн хямрал зэрэг эрсдэлт хүчин зүйлс нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангахад ноцтой саад учруулдаг. Үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлж болох гамшгийн эрсдэлт хүчин зүйлсийг нарийвчлан авч үзэж, тэдгээрийн уршгийг бууруулах арга замыг ирмэлхийллээ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Үндэсний аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: Гамшгийн эрсдэл
  topic: keywords
subject: Байгалийн гамшиг
  topic: keywords
subject: Хүний үйл ажиллагаа
  topic: keywords
subject: Нийгмийн хямрал
  topic: keywords
subject: Мэдээллийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: Эрсдэлт хүчин зүйл
  topic: keywords
subject: Уур амьсгалын өөрчлөлт
  topic: keywords
subject: Байгаль орчны доройтол
  topic: keywords
subject: Тогтвортой хөгжил
  topic: keywords
creator: Г Одон-Ертөнц
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 166
ending page: 176
doi: 10.63570/qka8z624

МОНГОЛ ОРНЫ ХИЛ ОРЧМЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН БАЙГАЛ НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨНӨӨГИЙН ТӨЛӨВ БАЙДЛЫГ ТАНДАХ СУДАЛГАА”– НЫ АЖЛЫН ГОЛ АГУУЛГА
type: item
description: “Монгол орны хил орчмын нутаг дэвсгэрийн Байгал-нийгэм эдийн засгийн өнөөгийн төлөв байдлыг тандах судалгаа”–ны ажлын гол агуулга, ач холбогдол нь Монгол орны байгаль орчны тэгш бус байдлыг /хил орчмын газар нутаг, тэр тусмаа Баян-Өлгий аймгийн хилийн Алтай, Цэнгэл, Ногооннуур, Цагааннуур сумдын жишээн дээр/ тодорхойлох, зарим шалгуур үзүүлэлтийг хүн амын суурьшил, нутагшилтын хүчин зүйлтэй холбон судалсан гэж ойлгож болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
creator: Б Энх-Амгалан
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 161
ending page: 165
doi: 10.63570/sa35ne78

ГАДААД ЗАРИМ ОРНУУДЫН УЛСЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ТЕХНИК ТЕХНОЛОГИЙН ДЭВШИЛ АШИГЛАЖ БАЙГАА ТУРШЛАГА
type: item
description: Товч агуулга: Дэлхий ертөнц, хүн төрөлхтөн том өөрчлөлтийн өмнө тулж ирээд байгааг олон улсын томоохон чуулган дээр хэлэлцэж, улс төрчид, эдийн засагчид, эрдэмтэн судлаачид ярьж, бичиж байна. Аж үйлдвэрийн IV хувьсгал нь өнөөдөр хамгийн их яригдаж байгаа сэдэв хэдий ч энэ чухам юу юм бэ гэдгийг би хүүдээ ч тайлбарлаж чадахгүй байна гэж уг хувьсгалын тэргүүн эгнээнд явж байгаа Германы “Audi” компанийн үйлдвэрлэл эрхэлсэн захирал бичсэнийг энд бас дурьдах хэрэгтэй байх. Аж үйлдвэрийн I хувьсгал дэлхийгээр тархахад хэдэн зуун жил шаардагдсан бол II хувьсгалд зуу орчим жил, харин III хувьсгалд ердөө хэдэн арван жил шаардагдсан байдаг. Ингээд бодохоор IV хувьсгалын үр нөлөөг монголчууд тун удахгүй өөрсдийн амьдрал дээр мэдэрч эхлэх болов уу. Тэгэх тусмаа энэ хувьсгал өнөөдөр хөгжингүй орнуудад нэгэнт эхэлчхээд байна. Зөвхөн роботууд ажилладаг үйлдвэрүүд олноороо бий болж, “Тесла” нэртэй ухаалаг автомашин гараад ирлээ. Зарим орны төр, засаг энэхүү хувьсгалд ихээхэн анхаарч байна. Бүр зөвхөн энэ асуудлыг хариуцсан сайдын тусгай орон тоо бий болгосон байх юм. Тэгвэл энэхүү техник, технологийн дэвшил нь цэрэг, батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын салбарт нэвтэрч, цэргийн урлаг, тактикт тодорхой өөрчлөлтүүд орж байна. Энэхүү өөрчлөлтийн талаар судаллаа.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Техник технологи
  topic: keywords
subject: хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: радар
  topic: keywords
subject: инженерийн байгууламж
  topic: keywords
subject: технологийн дэвшил
  topic: keywords
creator: Б Рагчаа
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 155
ending page: 160
doi: 10.63570/s5r6je70

ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ШИЛЭН КАБЕЛИЙН ДОХИОЛЛЫН СИСТЕМИЙН ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
type: item
description: Товч агуулга: Аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгалын өнөө үед нийгмийн бүх л салбар технологийн хөгжлийн шуурганд автаж өдөр болгон шинэ технологийг эзэмших, ашиглах, сурах шаардлага урган гарч байна. Энэхүү давалгаанд нийгмийн бүх салбар, тэр дундаа улсын аюулгүй байдлыг хангах чиг үүрэг бүхий салбаруудад өдрөөс өдөрт шинэлэг технологитой танилцах, тэдгээрийг эзэмшин өөрийн хил хамгаалалт, газар орны онцлог, цаг уурын нөхцөлд тохируулан нутагшуулан ашиглах сорил тулгарч байна. Сүүлийн жилүүдэд шилэн кабелийн дохиоллын систем нь хилийн бүсэд хууль бус үйлдэл, нэвтрэлтийг илрүүлэх, хилийн болон хил орчмын дэглэмийн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх үр дүнтэй арга хэрэгсэл болж байна. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь шилэн кабелийн дохиоллын системийн технологийн үндэс, түүний хилийн аюулгүй байдлыг хангахад үзүүлэх нөлөөг тодорхойлох явдал юм.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: дэвшилтэт техник технологи
  topic: keywords
subject: сургалт бэлтгэл
  topic: keywords
subject: шилэн кабелийн дохиоллын систем
  topic: keywords
creator: Ш Ундарга
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 147
ending page: 154
doi: 10.63570/dknyxt36

ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛД ЭРХ ЗҮЙН ТОГТОЛЦОО, ИРГЭД, БАЙГУУЛЛАГЫН ОРОЛЦООНЫ ЗАРИМ АСУУДЛУУД
type: item
description: Товч агуулга: Манай улс нь өргөн уудам нутагтай, олон мянган километр урт хилтэй боловч хүн ам цөөн, эдийн засаг сул байгаа нь хилийн аюулгүй байдалд хамгийн сөрөг нөлөөлөл үзүүлж байгаа хүчин зүйл юм. Хил, хязгаар нутаг, түүний хамгаалалтын асуудал чухал байр эзлэхийн дээр хилийн асуудлууд нь улс орнуудын дотоодын хууль дүрмийн хүрээнээс халин гарч олон улсын шинж чанартай болж, олон улсын эрх зүйгээр зохицуулагдах зайлшгүй шаардлага бий болж байна. Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах бодлогын салшгүй хэсэг нь Монгол Улсын төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлого мөн бөгөөд "Улсын хилийн халдашгүй дархан байдал, хил орчмын нутаг дэвсгэрийн аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр нэгдмэл тогтолцоог бүрдүүлэх, байгууллага, иргэдийн үйл ажиллагааг уялдуулан зохицуулах, хилийн талаар баримтлах бодлогын хэрэгжилтийг хангах асуудлыг Засгийн газар хариуцна", “байгууллага, иргэдийн үйл ажиллагааг уялдуулан зохицуулах замаар улсын хилийн халдашгүй дархан байдал, хил орчмын нутаг дэвсгэрийн аюулгүй байдлыг хангахад чиглэгдэнэ" гэж заасан ч, нэгдмэл тогтолцоо гэж юу болох, түүнийг яаж бүрдүүлэх, байгууллага, иргэдийн үйл ажиллагааг хэрхэн уялдуулан зохицуулах талаар бүрхэг тусгагдсан, бусад хууль эрх зүйн актуудад бүрэн тусгалаа олоогүй байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: хууль, эрх зүй
  topic: keywords
subject: хил хамгаалалтад ард иргэд, орон нутгийн засаг захиргааг татан оролцуулах
  topic: keywords
creator: Л Оюунбат
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 139
ending page: 146
doi: 10.63570/yhv27k86

НОХОЙГ АЛБАНД АШИГЛАХ АСУУДАЛ БА ТУРШЛАГА
type: item
description: Товч утга: Энэхүү илтгэлд хууль сахиулах байгууллагууд хуулиар хүлээсэн чиг үүргээ амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд албаны нохойг тусгай хөтөлбөрөөр сургаж бэлтгэн албанд ашиглах асуудал ба туршлагын судлан авч үзсэн.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: албаны нохой
  topic: keywords
subject: албаны нохойн сургалт
  topic: keywords
creator: Б Мөнгөнбагана
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 131
ending page: 138
doi: 10.63570/8tm5cn91

ПРОФАЙЛИНГ, ТҮҮНИЙГ ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ АЛБАНД БҮТЭЭЛЧЭЭР ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ НЬ
type: item
description: Хүн төрөлхтөн үүссэн цагаасаа эхлэн өнөөг хүртэл худлыг илчилж, үнэнийг тогтоохыг байнга эрэлхийлж ирсэн. Нийгмийн хөгжлийн явцад, худал болон үнэнийг тогтоох арга, аргачлал боловсронгуй болсоор өнөөдөр энэ чиглэлд шинжлэх ухаан, техник технологийн дэвшлийг түлхүү ашиглах болсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Профайлинг
  topic: keywords
subject: хүнийг унших арга
  topic: keywords
subject: Профайлингийн арга зүй
  topic: keywords
subject: ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ АЛБА
  topic: keywords
creator: Ц Ганболд
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 125
ending page: 130
doi: 10.63570/nxjax829

ХОЛБОО, МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ХӨГЖИЛ БА БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГЫН МЕНЕЖМЕНТ
type: item
description: Хураангуй: Монгол Улсын харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарын төрийн бодлого боловсруулагч, зохицуулагч, оролцогч бүх талуудын хөгжлийн хүрсэн түвшин, үндсэн статистик үзүүлэлт, индикаторыг судлан дүн шинжилгээ хийж, ХХБ-ын холбоо, мэдээллийн технологи, кибер аюулгүй байдлын чиглэлийн хөгжлийн чиг хандлагыг харгалзан байгууллагын цаашид баримтлах хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт, зорилтоо шинэчлэн тодорхойлно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Холбоо, мэдээллийн технологийн хөгжил
  topic: keywords
subject: ХХБ-ын холбоо, мэдээллийн технологийн системийн удирдлага зохион байгуулалт
  topic: keywords
creator: Г Ган-Эрдэнэ
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 166
ending page: 124
doi: 10.63570/k9jpjh44

ТЕХНОЛОГИЙН ФИЛОСОФИ
type: item
description: Хураангуй: Бидний амьдарч буй өнөө үеийг мэдлэгийн тухайлбал, техникийн мэдлэгийн хувьсгалын үе гэж товчоор тодорхойлж болно. Мэдлэгийн хувьсгалын өнөө үед мэдлэг нь орлогын эх үүсвэр болж байгаа бөгөөд хөгжингүй орнуудын хувьд хөгжлийг тодорхойлох гол хүчин зүйлүүдийн нэг бөгөөд шинжлэх ухааны бүх талын мэдлэгийг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, мэдээллийг үйлдвэрлэх, хуваарилах, хэрэглэх зорилгоор ашигладаг технологийн хөгжлийн үндэс болж байна. Техник, технологийн философийг Цэргийн холбоо, мэдээллийн системийн онолын үндэстэй судалж, улсын хил хамгаалалтын удирдлага, холбоо зохион байгуулалт, техник технологийн ашиглалтад анхаарах асуудлуудыг товч хөндөж, энэхүү зорилгыг биелүүлэхийн тулд орчин цагт шинээр үүсэж, ашиглагдаж байгаа дэвшилтэт техник хэрэгслийг холбоо, мэдээллийн системд хэрхэн нэвтрүүлж, хослуулан ашиглах санал боловсруулах болно.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Технологи
  topic: keywords
subject: философи
  topic: keywords
creator: Г Ган-Эрдэнэ
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 107
ending page: 115
doi: 10.63570/yqnj7z33

АХМАД ХИЛЧДИЙН ОЙН ДУРСАМЖ
type: item
description: Уншигч түмэн олондоо энэ өдрийн мэндийг дэвшүүлье. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын баатраар овоглосон цэргийн гавьяаны одонт төрөлх ангийн маань түүх 90 жилийн ойн арга хэмжээ ахмад үеэ хүндэтгэн хилчин ахмадуудын сэтгэлийн хөг эгшгийг сэргээсэн өргөн дэлгэр сайхан болж өндөрлөлөө. Ингээд төрөлх ангийнхаа үе үеийн ахмад хилчид, азай буурлууд одоо ажиллаж байгаа бие бүрэлдэхүүндээ амьдралын гэгээлэг сайхан бүхийг хүсье.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
creator: Ц Ганболд
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 57
ending page: 58
doi: 10.63570/dbanne05

ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГЫН ХОЛБООНЫ УДИРДЛАГА, ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ НЬ
type: item
description: Хураангуй: Цэргийн холбоо, мэдээллийн системийн онолын үндсийг судалж, өнөөгийн байдалд шинжилгээ хийн, Хил хамгаалах байгууллагын удирдлагын холбоо, мэдээллийн системийг боловсронгуй болгох арга замыг тодорхойлох зорилго тавьж, энэхүү зорилгыг биелүүлэхийн тулд орчин цагт шинээр үүсэж байгаа шаардлагын дагуу эрхзүйн орчин бүрдүүлж, бүтцийн шинэчлэл хийн дэвшилтэт техник хэрэгслээр тоноглогдсон холбоо, мэдээллийн системийг бий болгох шаардлагатай болохыг тухайн нэг сэдэвт судалгааны ажлаар тодорхойлов.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Удирдлагын холбоо
  topic: keywords
subject: мэдээллийн систем
  topic: keywords
creator: Г Ган-Эрдэнэ
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 101
ending page: 106
doi: 10.63570/rkx6y233

ДЭЛХИЙН УЛС ОРНУУДЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД ГАРЧ БУЙ ӨӨРЧЛӨЛТ ШИНЭЧЛЭЛТ ТУРШЛАГА, СУРГАМЖ
type: item
description: Хураангуй: Улсын хил хамгаалалт бол тусгаар тогтнол болон дэлхийн тогтвортой байдлыг хангах чухал салбар бөгөөд шинэ сорилтуудыг даван туулахын тулд байнга өөрчлөгдөн хөгжих шаардлагатай байдаг. Энэхүү эрдэм шинжилгээний өгүүлэл нь улсын хил хамгаалалтын дэлхийн чиг хандлага, инновац, туршлагуудыг судалж, уламжлалт арга барил ба орчин үеийн техник, технологийн дэвшил хоорондын динамик харилцааг төвлөрүүлэн авч үзсэн. Мөн хиймэл оюун ухаан (AI) болон бусад дэвшилтэт техник, технологи улсын хил хамгаалалтыг хэрхэн өөрчилж байгааг онцолж байна. Улсын хил хамгаалалтад нөлөөлж буй ерөнхий хүчин зүйлсийг задлан шинжилж, уламжлалт болон орчин үеийн хандлагын ялгааг харьцуулан инновацын хувьсгалч боломж, холбогдох бэрхшээлүүд болон сургамжуудыг тодорхойлсон.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: хиймэл оюун ухаан
  topic: keywords
subject: инновац
  topic: keywords
subject: уламжлалт арга
  topic: keywords
subject: дэлхийн чиг хандлага
  topic: keywords
subject: дэвшилтэт техник
  topic: keywords
subject: технологи
  topic: keywords
subject: үндэсний тусгаар тогтнол
  topic: keywords
creator: Б Ням-Очир
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 95
ending page: 100
doi: 10.63570/nabjcf17

ХИЛ ХАМГААЛАХ УРЛАГТ ХАНДАХ ОРЧИН ҮЕИЙН ХАНДЛАГА
type: item
description: Хил хамгаалах урлагийг цэргийн урлагийн нэгэн адилаар тодорхойлж байсан үе ч бий, хил судлалын үүднээс арай өөрөөр тодорхойлж байсан ч үе бий. Өнөөдөр шинжлэх ухаан, технологийн дэвшил, хил хамгаалалтын бодлогод гарсан өөрчлөлт хилийн аюулгүй байдалд хандах хандлага зэргээс үндэслэн хил хамгаалах урлагийг илүү өргөн хүрээнд харж, судлах зүйл, хамрах хүрээ, мөн чанарт нэлээд өөрчлөлт орох хандлагатай болсон байна. Үүнтэй холбоотойгоор хил хамгаалах урлагт хандах орчин үеийн хандлагын мөн чанар, хил хамгаалах урлагийн бүрэлдэхүүн хэсэг, ялангуяа хараахан нэгдсэн нэг ойлголтод хүрч чадаагүй байгаа хилийн аюулгүй байдал зэрэг асуудлыг авч үзсэн болно. Хил хамгаалах урлагийн орчин үеийн хандлагыг судлахын тулд хууль, тогтоомж, олон улсын гэрээ, хэлэлцээр зэрэг эх сурвалжид баримт бичгийн шинжилгээ хийж, түүхэн судалгааны арга, харьцуулалт, социологийн судалгааны аргуудыг ашиглав. Энэхүү судалгааны үр дүнд хил хамгаалах урлагийн уламжлалт ойлголт дээр “ухаалаг хил”, “хил орчмын интеграцчилал”, “хил дамнасан гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх” зэрэг цоо шинэ болон тодотгосон ойлголтууд гарч ирж байгаа нь хил хамгаалах урлагийн орчин үеийн хандлагыг тодорхойлох нэг гол үзүүлэлт болж байгааг олж тогтоов.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: хил хамгаалах арга зүй
  topic: keywords
subject: ухаалаг хил
  topic: keywords
subject: хил орчмын интеграцчилал
  topic: keywords
subject: кибер хил хамгаалалт
  topic: keywords
subject: дасан зохицох арга зүй
  topic: keywords
creator: П Даш
creator: Л Мөнхдэмбэрэл
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 81
ending page: 94
doi: 10.63570/1hb41m73

ХИЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН ТУХАЙ ОЙЛГОЛТ, ХИЛИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН БОЛОН ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ХӨГЖЛИЙН ЧИГ ХАНДЛАГА, ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД
type: item
description: Агуулга: Менежмент, хилийн менежментийн тухай ойлголт, томьёолол, агуулга, ач холбогдлыг хүргэх болон хилийн менежмент, Монгол Улс дахь хилийн менежментийн хөгжлийн байдал, тулгамдаж буй асуудлуудыг тодорхойлох, үүний үндсэн дээр шийдвэрлэх шийдлийг сонгоход санал, зөвлөмж хүргэх зорилготой.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Менежмент
  topic: keywords
subject: хилийн /цогц, хамтарсан, цогцолбор, зохицуулалттай/ менежмент
  topic: keywords
subject: шилжилт хөдөлгөөний бодлого боловсруулах олон улсын төв
  topic: keywords
creator: Ц Ганболд
creator: Б Алтанхүү
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 64
ending page: 80
doi: 10.63570/7pwxar85

С.БАЯРМАГНАЙ: БИ АМЬДРАЛДАА ХОЁР УДАА “НИССЭН” БАС БОЛООГҮЙ ЭЭ, Р.РАВЖИР СУДЛААЧТАЙ АЛМАС ХАЙСАН
type: item
description: 116 МЕТР ӨНДӨР ХАДАН ХАВЦЛААС МАШИНТАЙ УНАХДАА 80 МЕТРИЙГ НЬ АГААРТ, ҮЛДСЭНИЙГ НЬ ХАД АСГААР “ТУУЛЖ”, АМЬД ГАРЧЭЭ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
creator: С Баярмагнай
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 59
ending page: 63
doi: 10.63570/ktma4c45

АЛТАЙН ХЯЗГААР ЛУУ, АНГИЙН ОЙ ЗОРЬСОН АЯН ЗАМЫН ТЭМДЭГЛЭЛ - ДУРСАМЖ
type: item
description: Дайчид болгон өөрийн түүхтэй Дурсамж бүр өвөрмөц өнгөтэй
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЛТАЙН ХЯЗГААР
  topic: keywords
subject: АНГИЙН ОЙ
  topic: keywords
subject: Алтайн отрядын 90 жил
  topic: keywords
creator: Ц Ганболд
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 50
ending page: 56
doi: 10.63570/ca5j2450

АЖ БОГДЫН ХАРУУЛ - АЛТАЙН ОТРЯДЫН ТҮҮХТ 90 ЖИЛИЙН ОЙД ОН УДААН ДУРСАГДАХ ОЙН ДУРСАМЖ
type: item
description: Монгол Улсын баатар Дүгэрийн Гуулингийн нэрэмжит, Цэргийн гавьяаны одонт Хилийн цэргийн 0214 дүгээр анги байгуулагдсаны түүхт 90 жилийн ойн баярын арга хэмжээ 2023 оны 09 дүгээр сарын 09-10-ны өдрүүдэд ёслол төгөлдөр болж өндөрлөлөө.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: АЖ БОГДЫН ХАРУУЛ
  topic: keywords
subject: АЛТАЙН ОТРЯД
  topic: keywords
subject: ТҮҮХТ 90
  topic: keywords
creator: Ц Ганболд
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-22
publication date: 2025-05-22
starting page: 5
ending page: 49
doi: 10.63570/7z647k81

ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД УДИРДАХ АЖИЛТНЫ МАНЛАЙЛЛЫН НӨЛӨӨЛЛИЙН СУДАЛГАА
type: item
description: Товч утга: Монгол Улсын төрийн албаны шинэтгэлийн үйл явцад төрийн хүний нөөцийн удирдлагын чиглэлээр баримтлах төрийн бодлого, зорилтыг хэрэгжүүлэх хөтөлбөр, төлөвлөгөөнүүдийг боловсруулан хүний нөөцийн мэдлэгийг дээшлүүлэх, ур чадварт сургах, хандлагыг төлөвшүүлэх хүрээнд олон ажлыг хэрэгжүүлж ирсэн байна. Хил хамгаалах байгууллагын удирдах ажилтны манлайллын асуудлыг авч үзэхээс өмнө төрийн албаны манлайллыг төрийн бодлогын баримт бичгүүдэд хэрхэн тодорхойлж, хэрэгжүүлж ирсэн байдлыг судлах нь зүйтэй хэмээн үзлээ. Монгол Улсын хувьд 1999 оноос эхлэн төрийн албан хаагчдын мэдлэг, ур чадвар, хандлага, түүн дотроо манлайллын асуудалд бодлогын түвшинд анхаарал хандуулж ирсэн.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Төрийн алба
  topic: keywords
subject: Манлайлал
  topic: keywords
subject: удирдах ажилтан
  topic: keywords
subject: хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
creator: Ц Одонгэрэл
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 301
ending page: 311
doi: 10.63570/q142hw43

ХИЛЧДИЙН НИЙГМИЙН БАТАЛГАА, АЖИЛЛАХ НӨХЦӨЛИЙГ САЙЖРУУЛАХ ЗАМААР ХИЛ ХАМГААЛАЛТЫН ҮР ДҮНГ ДЭЭШЛҮҮЛЭХ АРГА ЗАМ
type: item
description: Товч агуулга: "Хилчдийн нийгмийн баталгаа, ажиллах нөхцөлийг сайжруулах замаар тэдний сэтгэл ханамж, урам зоригийг нэмэгдүүлж, хилийн хамгаалалтын үр ашгийг дээшлүүлэх арга замыг судалсан."
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Нийгмийн баталгаа
  topic: keywords
subject: Хөдөлмөрийн урам зориг
  topic: keywords
subject: Хүний нөөцийн удирдлага
  topic: keywords
subject: Хилчдийн ажиллах нөхцөл
  topic: keywords
subject: Ажлын сэтгэл зүй
  topic: keywords
creator: Т Ариунсүх
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 143
ending page: 150
doi: 10.63570/29caf058

ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН АЛБА ХААГЧ НЭГ БҮРИЙН ТУСГАЙ ХЭРЭГСЭЛ ХЭРЭГЛЭХ ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТАД ХИЙСЭН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭ
type: item
description: Товч агуулга: Хил хамгаалах байгууллагын алба хаагчид хуулиар хүлээсэн чиг үүргийг биелүүлэхдээ холбогдох хууль тогтоомжид заасан үндэслэлийн дагуу нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл хэрэглэх эрхийг дотоодын хууль тогтоомжоор олгосон байна. Энэхүү хууль тогтоомжид тусгагдсан нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл хэрэглэх үйл ажиллагаатай холбоотой харилцааг зохицуулсан хэм хэмжээг өөр хооронд болон нь төрийн тусгайлсан чиг үүрэг бүхий зарим байгууллагын холбогдох эрх зүйн актад тусгасан хэм хэмжээтэй харьцуулан зүйн эрх зүйн зохицуулалтад байгаа онол, практикийн зөрчилтэй тулгамдаж буй асуудлыг олж, тодорхойлохыг зорьж, түүнийг шийдвэрлэх саналыг боловсруулсан.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: хилчин
  topic: keywords
subject: тусгай хэрэгсэл
  topic: keywords
subject: нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл
  topic: keywords
subject: хууль
  topic: keywords
subject: эрх зүйн зохицуулалт
  topic: keywords
creator: С Нямжав
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 312
ending page: 328
doi: 10.63570/1qycys97

РОЛЬ ИНЖЕНЕРНЫХ ЗАГРАЖДЕНИЙ В ОБЕСПЕЧЕНИИ БЕЗОПАСНОСТИ ГОСУДАРСТВЕННОЙ ГРАНИЦЫ
type: item
description: Инженерными заграждениями называются инженерные средства, сооружения и разрушения, создаваемые на местности с целью: затруднения продвижения и маневра нарушителей государственной границы; обеспечения пограничным нарядам, резервам пограничных подразделений и частей благоприятных условий для их блокирования и задержания /уничтожения/; ограничения воздействия животных и людей на сигнализационные и контролирующие средства. Инженерны заграждения играют важную и иногда решающую роль при поиске и задержании нарушителей государственной границы.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Инженерные заграждения
  topic: keywords
subject: технические средства охраны границы
  topic: keywords
subject: стена
  topic: keywords
subject: государственная граница
  topic: keywords
creator: Ш Ундарга
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 296
ending page: 300
doi: 10.63570/3zbmv819

ПРОФАЙЛИНГ, ТҮҮНИЙГ ШАЛГАН НЭВТРҮҮЛЭХ АЛБАНД ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ НЬ
type: item
description: Товч агуулга: Хүн төрөлхтөн үүссэн цагаасаа эхлэн өнөөдрийг хүртэл худлыг илчилж, үнэнийг тогтоохыг байнга эрэлхийлж ирсэн билээ. Нийгмийн хөгжлийн явцад худал, үнэнийг тогтоох арга барил улам боловсронгуй болж, өнөө үед шинжлэх ухаан, техник технологийн дэвшлийг түлхүү ашиглах болсон. Профайлинг (англ. profile — "хувийн мэдээллийн тойм") гэдэг нь хүний биеэ авч яваа байдал, гадаад төрх, зан авирын онцлог шинжүүдийг ажиглан тухайн хүний сэтгэл зүйн төлөв байдал болон хандлагыг тодорхойлох арга юм. Энэ аргыг товчхондоо “хүнийг унших арга” гэж ойлгож болно. Тухайн хүний зан чанар, үзэл бодол, хэрэгцээ, хандлага зэргийг богино хугацаанд тодорхойлох, дотоод мэдээллийг нь илрүүлэх боломж олгодог. Анх гэмт хэргийн халуун мөрөөр үл танигдах этгээдийн сэтгэл зүйн хөргийг гаргахад ашиглагдаж байсан бөгөөд үүнийг 1888 онд Английн мэс засалч Томас Бонд зууны гэмт хэрэгтэн Жэк Потрошителийг илрүүлэх оролдлогоор эхэлсэн гэж үздэг. Профайлингийн онол, арга зүйн суурийг П. Экман, В. Фризен, К.Шерер, М. Цукерман, Б. ДеПаул, В. А. Лабунская, О. Фрайя нарын судалгаа бүтээлүүд бүрдүүлдэг.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Шалган нэвтрүүлэх алба
  topic: keywords
subject: профайлинг
  topic: keywords
subject: зөрчил
  topic: keywords
creator: Г Болортунгалаг
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 292
ending page: 295
doi: 10.63570/nvf43s22

УЛСЫН ХИЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХАД ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ТУСГАЙЛСАН ЧИГ ҮҮРЭГ БҮХИЙ БАЙГУУЛЛАГУУДЫН ГҮЙЦЭТГЭХ ҮҮРЭГ
type: item
description: Агуулга: Хилийн аюулгүй байдлыг хангахад үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэг бүхий байгууллагуудын гүйцэтгэх үүрэг, тэдний оролцоо, хамтын ажиллагаа Улсын хилийн аюулгүй байдлыг хангахад үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэг бүхий байгууллагуудын гүйцэтгэх үүрэг.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Улсын хилийн аюулгүй байдал
  topic: keywords
subject: үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тусгайлсан чиг үүрэг бүхий байгууллага
  topic: keywords
subject: төрөөс хилийн талаар баримтлах бодлого
  topic: keywords
creator: Б Гомбосүрэн
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 282
ending page: 291
doi: 10.63570/mdsgnp55

ХИЛ ХАМГААЛАХ БАЙГУУЛЛАГЫН ШИНЭ АВТОМАШИНУУДЫН АШИГЛАЛТ, ЗАСВАР ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ АСУУДАЛ БА ШИЙДЭЛ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү судалгааны ажил нь хил хамгаалах байгууллагын шинэ автомашинуудын ашиглалтыг сайжруулахад тулгарч буй асуудлуудыг тодорхойлж, тэдгээрийг шийдвэрлэх арга замуудыг судалсан. Шинээр нийлүүлсэн автомашинуудын ашиглалт, засвар үйлчилгээний үйл явцад тусгай зориулалтын засварын төвүүдийн хомсдол, мэргэжлийн засварчдын дутагдал, сэлбэгийн өндөр өртөг, жолооч нарын ур чадварын дутагдал зэрэг олон хүндрэлүүд бий. Судалгааны явцад техникийн хангалт (Цаашид ТХ гэнэ.)-ын зохион байгуулалтын дутагдал, шатахууны чанар, засвар үйлчилгээний тогтмол хяналтгүй байдал, хүндрэлүүдийг олж илрүүлсэн. Үүний үндсэн дээр засвар, ашиглалтын системийг сайжруулах, хүний нөөцийн бэлтгэлийг нэмэгдүүлэх, материаллаг хангамжийг тогтвортой болгох саналуудыг дэвшүүлсэн. Шийдлийн модны аргачлалаар шийдлүүдийг боловсруулж, байлдааны бэлэн байдлыг сайжруулах зорилгоор эдгээр асуудлыг шийдвэрлэх санал боловсруулсан.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Автомашин
  topic: keywords
subject: ашиглалт
  topic: keywords
subject: засвар үйлчилгээ
  topic: keywords
subject: материаллаг хангамж
  topic: keywords
creator: Э Сандагжав
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 274
ending page: 281
doi: 10.63570/wgxpsd03

УЛСЫН ХИЛ ХАМГААЛАЛТАД НИСГЭГЧГҮЙ НИСЭХ ХЭРЭГСЭЛ (ДРОН)-ИЙГ АШИГЛАХ, ОЛОН УЛСЫН ТУРШЛАГА
type: item
description: Товч агуулга: Улсын хил хамгаалалтад шинэ үеийн дэвшилтэт техник, технологи, нисэх онгоц, нисдэг тэрэг, дохиолол, хяналт, нисгэгчгүй нисэх хэрэгсэл (дрон)-ийг өргөн ашиглаж, хил хамгаалалтыг зохион байгуулснаар хилийн асуудлаар байгуулсан олон улсын гэрээг хэрэгжүүлэх, хилийн болон хил орчмын дэглэмийг сахиулах, хилийн эрэл, тусгай ажиллагааг богино хугацаанд үр дүнтэй явуулах, хилийн зөрчлийн илрүүлэлт, шийдвэрлэлт нэмэгдүүлэх, зардал хэмнэх боломж бүрдэнэ.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: дрон
  topic: keywords
subject: Нисгэгчгүй нисэх хэрэгсэл
  topic: keywords
subject: хил хамгаалалт
  topic: keywords
creator: Н Батзориг
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 260
ending page: 273
doi: 10.63570/mhdsbt86

ХИЛЧИН ОФИЦЕРУУДЫН УЯН ХАТАН ЧАНАР БА СЭТГЭЛ ХАНАМЖИЙН ХАМААРАЛ
type: item
description: Товч агуулга: Энэхүү судалгааны зорилго нь Хилийн цэргийн офицер бүрэлдэхүүний уян хатан чанар болон ажлын байрны сэтгэл ханамжийн хоорондын хамаарлыг тодорхойлох явдал байв. Судалгаанд нийт 520 алба хаагч хамрагдсан бөгөөд Connor Davidson Resilience Scale (CDRISC-25), Gallup Q12 асуулгыг ашиглаж, SPSS программаар өгөгдлийг боловсруулсан. Шинжилгээний үр дүнд уян хатан чанар ба ажлын байрны сэтгэл ханамжийн хооронд дунд зэргийн хүчтэй эерэг хамаарал илэрсэн (r= .505, p < .001). Олон хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээгээр уян хатан чанар нь сэтгэл ханамжийг статистикийн хувьд ач холбогдолтойгоор урьдчилан таамаглаж байв (β = .524, p < .001). Бүлгүүдийн ялгааны шинжилгээгээр хүйсийн хувьд хамааралд мэдэгдэхүйц ялгаа илэрсэн бол нас, бүс нутаг, гэр бүлийн байдлын хувьд ялгаа статистикийн хувьд батлагдаагүй. Судалгааны үр дүн нь хил хамгаалах байгууллагын алба хаагчдын сэтгэл зүйн бэлтгэлийг сайжруулах, ажлын орчны бодлогод хувь хүний уян хатан чанарыг харгалзан үзэх шаардлагатайг харуулж байна.
subject: Судалгааны өгүүлэл
  topic: section
subject: Офицер
  topic: keywords
subject: уян хатан чанар
  topic: keywords
subject: сэтгэл ханамж
  topic: keywords
subject: CD RISC
  topic: keywords
subject: Gallup Q12
  topic: keywords
creator: Б Хишигжаргал
rights: Copyright (c) 2025 Хил судлал https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
date: 2025-05-16
publication date: 2025-05-16
starting page: 246
ending page: 259
doi: 10.63570/caf95c87